“Sana All” at “Petmalu: Ang Makulay na Mundo ng Tagalog Slang

May kaibigan kang kausap. Bigla, may binanggit siyang salita na hindi mo gets. Narinig mo na ito sa TikTok, sa kanta ng barkada, sa comments ng Instagram—pero hindi mo pa rin maintindihan kung ano talaga ang ibig sabihin.

Ganyan ang buhay ng wika. Laging nagiiba. Laging nagbabago. At sa Pilipinas—kung saan aktibo ang social media, malikhaing magsalita ang mga tao, at palaging may bagong trend sa telebisyon o YouTube—mas mabilis pa itong nagbabago kaysa sa ibang bansa.

Ang Tagalog slang, hindi basta-basta mga salita. Salamin ito ng kultura natin—ng pagkamapaglaro, ng pagkamalikhain, at ng koneksyon natin sa isa’t isa. Tara’t pag-usapan natin kung saan galing ang mga ito, at bakit nakakatuwang pag-aralan.

Paano Nabubuo ang Slang?

Bago tayo pumunta sa mga specific na salita, mahalagang maintindihan muna ang proseso—dahil hindi lang basta nagiging popular ang isang salita. May dahilan kung bakit kumakalat ito.

Ang isa sa pinakasikat na pamamaraan sa Pilipinas: ang tadbalik—ang pagsasalita o pagsulat ng salita nang baligtad. Ayon kay Roy Cagalingan ng Komisyon sa Wikang Filipino, ang pamamaraang ito nagmula pa sa mga rebolusyonaryo na gusto nilang itago ang pagkakakilanlan nila. Ginamit pa ito ni Marcelo H. del Pilar sa kanyang pseudonym na “Plaridel”—na binaliktad na version ng apelyido niya.

Kaya ang erpat galing sa “father.” Ang ermat, galing sa “mother.” Ang petmalu, galing sa “malupet.” At ang lodi, galing sa “idol.”

May slang din na galing sa tunog—o onomatopoeia. Ang “chugi,” halimbawa, na nangangahulugang “patay” o “cancelled,” nagmula raw sa tunog na tsug o chug—ang tunog ng kutsilyo. Ang “nyek” o “ngeh,” ang lokal na bersyon ng “yikes,” nagmula naman sa tunog ng buzzer ng game show kapag mali ang sagot.

At siyempre, may mga slang na galing sa internet at social media. Ang mga Pilipino, kilala sa pagiging isa sa mga pinaka-aktibo sa social media sa buong mundo—kaya natural lang na maraming bagong salita ang nabubuo at kumakalat sa Twitter, TikTok, at Facebook araw-araw.

Mga Tawagan ng mga Kaibigan

Sa kulturang Pilipino, sobrang importante ang pakikisama. Kaya hindi nakakagulat na marami tayong slang para lang tawagin ang mga kaibigan.

Ang pare o pre—galing sa “kumpare.” Parang “bro” sa Ingles. Ginagamit ng mga lalaki sa casual na pagkukumustahan. “Pre, saan ka na?”—alam mo agad, malapit kayo.

Para sa mga babae, ang beshie o besh—kitang-kita mula sa “best friend.” “Besh, may chika ako sa’yo!”—ibig sabihin, may kwento. Baka naman chismis.

At ang lods—galing sa “idol,” pero binaliktad. Ginagamit para magpakita ng paghanga. “Lods, ang galing mo kanina!”—mas casual at mas may sumpak kaysa sa simpleng “Galing mo.”

Pagkain, Chika, at Aspirasyon

Ang pagkain at pakikipagkwentuhan—dalawa sa paboritong aktibidad ng mga Pilipino. Kaya hindi nakakagulat na may slang din tayo para sa mga ito.

Ang chibog o chibugan—casual na paraan para mag-imbita kumain. Imbes na “Kain na tayo!”, mas masaya ang “Chibugan na!”. May ibang energy.

Para sa balitaan, walang tatalo sa chika. Ayon sa mga language researchers, ang “chika” kasama ang iba pang salitang tulad ng “jowa” at “bagets,” nagmula sa gay community bago pa man naging mainstream. Ngayon, ginagamit na ng lahat.

At ang Marites—isa sa pinakamakulay na slang ng mga nakaraang taon. Galing ito sa pangungusap na “Mare, ano’ng latest?” Ang Marites ngayon, ginagamit bilang pangngalan at adjective para sa taong mahilig sa chismis. “Ang Marites mo talaga!”—alam mo kung sino ang tinutukoy.

At syempre, ang paborito ng lahat—ang sana all. Expression ng paghanga sa magandang kapalaran ng ibang tao, na may halong totoong pag-asa na sana ganoon din ang mangyari sa iyo. “May bagong phone si beshie, sana all!”—hindi ito negatibo. Masaya ka para sa kanya, pero sana ikaw rin.

Mga Salitang Pang-Motivasyon

Ang keri—galing sa Pinoy pronunciation ng “carry.” Sa Tagalog, ibig sabihin, “kaya.” “Keri mo pa ba?”—tanong na nagbibigay-lakas. “Keri pa!”—may lakas pa para ipagpatuloy.

At ang push mo ‘yan—diretso mula sa English na “push it.” Para mag-encourage ng kaibigan na gusto gumawa ng isang bagay. Pero pag ginagamit nang sarcastic, ibang dating na.

Gay Lingo: Ang Pinakamalikhaing Pinagmulan ng Lahat

Ito ang parte na hindi alam ng marami—ang napakaraming salitang ginagamit natin araw-araw ay galing sa gay lingo, o Swardspeak.

Ang Swardspeak, kilala rin bilang salitang bakla, nagsimula bilang isang klase ng coded language—secret na paraan ng komunikasyon ng gay community para makipag-usap nang hindi naiintindihan ng iba. Ang termino mismo, “swardspeak,” na-coin noong 1970s ng film critic at columnist na si Nestor Torre.

Pero hindi lang ito sikreto para makapagsalita nang pribado. Ayon kay Ronald Baytan sa kanyang essay, ang paggawa ng sariling wika ng gay community ay “gays turning the source of their oppression, their desires, into the very source of their self-affirmation.” Sa madaling salita, ginawa nila itong paraan ng pagpapalakas ng loob—ng pagmamay-ari ng sariling pagkakakilanlan sa pamamagitan ng wika.

Ang Swardspeak gumagamit ng Tagalog, Ingles, Espanyol, at pati Hapon, kasama na ang mga pangalan ng mga celebrity at trademark brands na binibigyan ng bagong kahulugan. Halimbawa—”Walang Julanis Morisette” nangangahulugang “walang ulan”—play on words mula sa pangalang “Alanis Morissette”.

Sa paglipas ng panahon, ang mga salita mula sa Swardspeak ay unti-unting pumasok sa mainstream na kultura—lalo na sa show business, fashion, at entertainment, kung saan malakas ang presensya ng gay community. Kaya ang charot (“joke lang”), bet ko ‘yan (“gusto ko ‘yan”), at pak ganern (“exactly!”) — lahat galing sa gay lingo, at lahat ngayon, ginagamit ng halos lahat.

Ang totoo, marami sa mga Pilipino ang hindi namamalayan na ang mga salitang ginagamit nila araw-araw nagmula sa gay community. At iyon mismo ang magandang bagay tungkol doon—ang wika ay nagtatagal dahil kapaki-pakinabang ito, hindi dahil pinigilan ang pagkalat nito.

Ang Wika, Laging Buhay

Ang pinakamagandang katangian ng Tagalog slang—hindi ito naka-freeze sa isang panahon. Laging nagbabago. Ang salitang “petmalu” at “lodi” na uso noong 2018, medyo dated na ngayon. Ang “sana all” at “no cap,” mainstream pa rin. At bukas, may bago na namang lalabas.

Iyon ang patunay na buhay ang wika, hindi ito naka-imbak sa diksyunaryo. Nabubuhay ito sa mga usapan ng mga tao, sa mga comment section, sa mga inuman ng magkakaibigan.