Bakit Sinakop ng Estados Unidos ang Pilipinas?

Isa sa pinakamahalagang kabanata sa kasaysayan ng Pilipinas—ang 48 taon ng kolonisasyon ng Estados Unidos mula 1898 hanggang 1946. Hanggang ngayon, ramdam pa rin natin ang impluwensya ng panahong iyon—sa wika, kultura, edukasyon, pulitika, ekonomiya. Kahit saan ka tumingin, may bakas ng American colonialism.

Pero bakit nga ba sinakop ng Estados Unidos ang Pilipinas? Ano ang mga dahilan? At ano talaga ang nangyari noong mga taon na iyon?

Ang Konteksto: Spanish-American War (1898)

Bago natin maintindihan kung bakit sinakop ng Estados Unidos ang Pilipinas, kailangan nating bumalik sa 1898—ang taon ng Spanish-American War.

Ang giyera na ito, nagsimula dahil sa Cuba. Noong panahon na iyon, kolonya pa rin ng Espanya ang Cuba, at may rebolusyon na nagaganap doon. Ang mga Cuban rebels, lumalaban para sa independence. Ang Spain, brutal ang paraan ng pagsupresyon. May reconcentration camps—pinipilit ang mga civilians na mag-concentrate sa mga camps, at libu-libo ang namatay dahil sa gutom, sakit, kawalan ng sanitation.

Ang American newspapers, lalo na ang mga publication ni William Randolph Hearst at Joseph Pulitzer, nag-sensationalize ng situation sa Cuba. “Yellow journalism” ang tawag dito—exaggerated stories para magbenta ng dyaryo. Ang mga Amerikano, naawa sa mga Cubano. Humanitarian concern, sabi nila. Pero totoo rin na may economic interests ang Estados Unidos sa Cuba—may mga investments doon worth $50 million, at ang trade, normally $100 million per year.

Noong Pebrero 15, 1898, sumabog ang USS Maine sa Havana Harbor. Namatay ang 266 American sailors. Hanggang ngayon, hindi pa rin sigurado kung ano talaga ang dahilan ng explosion—internal malfunction ba o torpedo attack? Pero ang American media, sinisi ang Spain.

“Remember the Maine, to Hell with Spain!” Iyon ang slogan.

Noong Abril 25, 1898, nag-declare ng giyera ang Estados Unidos laban sa Spain.

Ang Labanan sa Pilipinas

Pero bakit nadamay ang Pilipinas?

Si Theodore Roosevelt, Assistant Secretary of the Navy noon, strategic thinker siya. Bago pa nag-declare ng war, nag-instruct na siya kay Commodore George Dewey—commander ng US Asiatic Squadron—na pumunta sa Hong Kong at maghintay ng instructions.

Pag nag-declare na ng war, ang mission ni Dewey: “Destroy the Spanish fleet in Manila Bay.”

Noong Mayo 1, 1898, dumating si Dewey sa Manila Bay. Sa loob lang ng ilang oras, totally nawasak ang Spanish fleet. Walang nawala sa mga Amerikano. Ang Spain, outdated ang barko, walang sapat na ammunition, walang reinforcements. Easy victory.

Pero ang tanong: ano ang susunod?

Hindi naman planado ng Estados Unidos na sakupin ang Pilipinas. Ang original goal lang, tulong sa Cuba, at baka kunin ang Puerto Rico at Guam. Pero dahil sa sobrang bilis at madali ng panalo sa Manila, nagbago ang isip ni President William McKinley.

Ang Kasunduan: Treaty of Paris (1898)

Noong Disyembre 10, 1898, nilagdaan ang Treaty of Paris. Ang terms:

• Spain, isuko sa Estados Unidos ang Philippines, Puerto Rico, at Guam
• Cuba, magiging US protectorate (ibig sabihin, technically independent pero under American control)
• Ang Estados Unidos, magbabayad sa Spain ng $20 million bilang compensation para sa Pilipinas

Bale, binayaran ng America ang Spain para sa Pilipinas? Oo. Literal, binili tayo. $20 million.

Pero ang problema—hindi naman pag-aari ng Spain ang Pilipinas noon.

Bakit? Kasi noong June 12, 1898—bago pa natapos ang giyera—nag-declare na ng independence ang Pilipinas under Emilio Aguinaldo. May sarili na tayong gobyerno—ang First Philippine Republic. Noong January 21, 1899, promulgated na ang Malolos Constitution.

Pero ang Estados Unidos? Hindi nila kinikilala ang Philippine independence. Sa tingin nila, wala tayong karapatan sa self-rule. Kaya kinuha nila ang Pilipinas from Spain, kahit hindi naman kay Spain dapat ibigay.

Ang resulta? Philippine-American War (1899-1902).

Bakit Sinakop ng Estados Unidos ang Pilipinas?

Ngayon, balik tayo sa tanong. Ano ba talaga ang mga dahilan?

1. Economic Interests: Merkado at Likas na Yaman

Ang Estados Unidos noong late 1800s, nag-undergo ng rapid industrialization. Maraming factories, maraming products. Ang problema—kailangan ng bagong markets kung saan pwedeng ibenta ang mga produkto.

Ang Pilipinas? Perfect market.

Una, dumadami ang populasyon. Noong 1890s, estimated 8 million na ang tao sa Pilipinas. Millions of potential consumers.

Pangalawa, maraming likas na yaman—natural resources. May minerals, forests, agricultural products. Ang copra, abaca (Manila hemp), sugar, tobacco. Pwedeng i-export to America, pwedeng gamitin para sa American industries.

Pangatlo, strategic location. Ang Pilipinas, gateway to Asia. Pag kontrolado mo ang Pilipinas, mas madali mong ma-access ang China, Japan, Korea. Noong panahon na iyon, ang China, sobrang laking market—milyon milyong tao. Ang American businesses, gusto nilang makapasok sa Chinese market. Ang Pilipinas, perfect base of operations.

May sinabi si Senator Albert Beveridge noong 1900: “The Philippines are ours forever… And just beyond the Philippines are China’s illimitable markets. We will not retreat from either.”

Malinaw ang mensahe—economic gain ang isa sa pinakamalaking motivations.

2. Military Strategy: Naval Bases sa Pacific

Ang Estados Unidos, gusto maging dominant naval power. Kailangan nila ng naval bases sa strategic locations para maprotektahan ang kanilang interests at para makapag-project ng military power.

Ang Pilipinas, strategically located sa Pacific. Tamang tama para sa naval base. At totoo nga, nag-establish sila ng major bases:

• Subic Bay Naval Base (sa Zambales)—one of the largest US naval bases outside America
• Clark Air Base (sa Pampanga)—major air force base

Ang bases na ito, naging crucial during World War II, Korean War, Vietnam War. Pruweba ng strategic military value talaga ang Pilipinas.

Ang takot din ng Estados Unidos noon—pag hindi nila kinuha ang Pilipinas, baka ibang bansa ang sumakop. Specifically, takot sila sa Germany at Japan.

Ang Germany, aggressive imperialist din noon. May colonies na sila sa Pacific—German New Guinea, Samoa. Pag nakuha nila ang Pilipinas, threat sa American interests.

Ang Japan din, lumalaki na ang power noon. May ambitions na rin sila sa Asia. (At totoo nga—eventually, sinakop nila ang Pilipinas noong World War II, 1942-1945.)

Kaya ang logic ng Estados Unidos: “Pag hindi natin kinuha, baka iba ang kumuha. Better us than them.”

3. “Benevolent Assimilation”: Ang Moral Justification

Ito ang pinaka-controversial na dahilan—ang idea na moral obligation ng Estados Unidos na i-“civilize” at i-“educate” ang mga Pilipino.

Noong panahon na iyon, dominant ang racist ideology na ang white race, superior sa other races. Ang Filipino, Malay race—”brown” people. Ang tingin sa atin noon ng mga Amerikano? “Uncivilized,” “barbaric,” “incapable of self-government.”

Ang justification nila—kailangan nila tayong turuan ng democracy, modernization, Christianity (kahit Katoliko na tayo for 300 years sa ilalim ng Spain).

Noong Disyembre 21, 1898, nag-issue si President McKinley ng proclamation na tinatawag na “Benevolent Assimilation.” Ang sabi niya, ang purpose ng US colonization:

“To educate the Filipinos, and uplift and civilize and Christianize them.”

May kwento pa nga—sabi ni McKinley na nagdasal siya for divine guidance, at sabi sa kanya ng Diyos na sakupin ang Pilipinas para i-Christianize ang mga Pilipino. (Kaso, Katoliko na nga tayo noon. So either ‘di niya alam o sadyang ginagamit lang ang relihiyon bilang palusot.)

4. “White Man’s Burden”: Ang Konsepto

Connected sa benevolent assimilation ang konsepto ng “White Man’s Burden.”

Noong Pebrero 1899, may British poet na si Rudyard Kipling na sumulat ng poem titled “The White Man’s Burden: The United States and the Philippine Islands.” Sinabi sa tula na dapat i-take up ang “burden” of empire ng US, tulad ng Britain at iba pang bansa sa Europa.

Ang mensahe ng tula—ang white man, may “burden” o responsibility na sakupin at turuan ang non-white peoples. Ito raw ang divine mission nila. At kahit mahirap, kahit walang pasasalamat, dapat gawin nila.

Si Kipling, kaibigan ni Theodore Roosevelt. Sinent niya pa ang tula kay Roosevelt in advance para i-convince siya na sakupin ang Pilipinas.

Si Roosevelt? Sumangayon. Sabi niya, “rather poor poetry, but good sense from the expansion point of view.”

Ang “White Man’s Burden,” naging euphemism para sa imperialism. Ginagamit to justify colonialism—na hindi raw ito exploitation kundi “noble mission” to help “inferior races.”

Syempre, sobrang racist nito. Ang assumption—white = superior, brown/black = inferior. At ang irony—ang mga “barbaric” Filipinos, may established government na (Malolos Republic), may education system na, may culture na. Hindi tayo “savages” na kailangan ng pag-“civilize.”

Pero iyon ang mindset noon. At nakakalungkot, maraming Americans na naniniwala dito.

5. Manifest Destiny: Ang Divine Mission ng America

Ang konsepto ng “Manifest Destiny” nagsimula noong early 1800s. Ang belief—ang Estados Unidos, may divine destiny na mag-expand. Simula Pacific to Atlantic (continental expansion), tapos ngayon, beyond the continental US—sa Pacific, sa Asia.

Ang ideology na ito, deeply rooted sa American identity. Part ng nationalism nila—ang idea na blessed sila ng Diyos, na special ang America, na mission nila na ipalaganap ang democracy at civilization.

Kaya pag sinabi nilang mag-e-expand sa Pilipinas, hindi lang economic o military strategy—”divine mission” pa raw.

Ginawa nilang religious at moral ang colonialism. Para bang good deed pa nila sa atin.

6. Imperial Prestige: Sumali sa Club ng Colonial Powers

Ang late 1800s, “Age of Imperialism.” Ang major European powers—Britain, France, Germany, Belgium, Netherlands—lahat may colonies. Ang colonialism, sign of greatness, sign of power.

Ang Estados Unidos, gusto rin nilang maging part ng club na ito. Gusto nilang ipakita na hindi na sila bago sa world stage. Kailangan nilang patunayan na world power na sila, hindi na lang American power.

Ang pagsakop sa Pilipinas (kasama ng Puerto Rico, Guam)—symbolic. Pruweba na ang America, kaya na ring mag-compete sa European powers. May empire na rin sila.

Dahil don, ni-recognize na nila ang sarili nila bilang isang world power.

Ang prestige, importante sa foreign relations noon. Respeto, takot, impluwensiya—lahat yan, nakukuha sa pamamagitan ng imperial power.

Ang Oposisyon: Hindi Lahat ng Amerikano, Sumuporta

Importante ring banggitin—hindi unanimous ang support sa colonization ng Pilipinas. May malaking anti-imperialist movement sa Estados Unidos.

Sino ang mga anti-imperialists?

1. Mga liberal thinkers at intellectuals

• Mark Twain (famous writer)—nag-write ng satirical essay titled “To the Person Sitting in Darkness” criticizing imperialism
• William James (philosopher)
• Jane Addams (social reformer)
• Andrew Carnegie (industrialist)

2. Labor unions

• Ang takot nila—pag maraming cheap Filipino labor, baka mawalan ng trabaho ang American workers

3. Racists (ironically)

• May grupo ng white supremacists na ayaw ng Pilipinas—bakit? Dahil ayaw nilang maging part ng America ang “inferior brown race.” Baka daw mag-migrate ang Filipinos to mainland US at “i-contaminate” ang white population.

4. African Americans

• Ang black press, generally anti-imperialist. Nakikita nila ang connection between racism sa US (Jim Crow laws) at racism sa colonialism. Paano ka mag-si-“civilize” ng ibang lahi kung sa sariling bansa mo, inaapi mo ang black people?

Noong 1899, yung vote sa Senate to ratify the Treaty of Paris? The US Senate approved the treaty by only one vote. Super close. 57-27. Kailangan lang ng 2/3 majority (40 votes), at nakuha nila—pero sa one-vote margin lang.

Pruweba na divisive ang issue.

Ang Philippine-American War (1899-1902): Ang Presyo ng Kolonisasyon

Pag sinabi nating “sinakop,” hindi peaceful takeover ang nangyari. May giyera. May bloodshed.

Paano Nagsimula ang Giyera?

Noong Pebrero 4, 1899—two days before the US Senate ratified the Treaty of Paris—nagsimula ang labanan sa Manila.

May tension na noon between American forces at Filipino forces. Parehong naka-position around Manila. Ang Filipinos, kontrolado na ang karamihan sa Luzon. Ang Americans, hawak lang ang Manila.

Noong gabi ng Pebrero 4, may American sentry na nakapatay ng Filipino soldier sa San Juan Bridge. Nag-escalate ang situation. Sa loob ng ilang oras, all-out war na.

Sino ang may kasalanan? Depende sa source. Ang Americans, sinisi ang Filipinos. Ang Filipinos, sinisi ang Americans. Ang totoo—’di na maiiwasan ang giyera. Hindi pwedeng mag-coexist ang dalawang gobyerno na parehong nag-claim ng sovereignty.

Ang Takbo ng Giyera

Phase 1: Conventional Warfare (Pebrero-Nobyembre 1899)

Noong una, nag-conventional warfare ang Filipinos under General Antonio Luna. Organized battles, defined frontlines. Pero ang problem—ang US forces, mas advanced ang weapons, mas maraming troops, mas organized.

Noong Marso 31, 1899, nasakop ng Americans ang Malolos—ang capital ng Philippine Republic.

Noong Mayo 1899, tinraydor at pinatay si General Luna. Hanggang ngayon, hindi pa rin talaga malinaw kung sino ang mastermind. May suspicions kay Aguinaldo, pero walang conclusive evidence. Ang totoo—ang internal conflicts sa Philippine forces, nagpahina sa resistance.

Phase 2: Guerrilla Warfare (Nobyembre 1899-1902)

Noong na-realize ng Filipinos na hindi nila kayang manalo sa conventional warfare, nag-shift sila to guerrilla tactics. Hit-and-run attacks, ambushes, blending with civilian population.

Effective ito—medyo nahirapan ang American forces.

Brutal ang giyera sa pareho.

Ang Bilang ng Namatay

Higit sa 4,200 American combatants ang namatay, 20,000 namang Filipino combatants. Halos 200,000 daw ang namatay na Filipino civilians.

Dalawang daang libong civilians. Karamihan dahil sa cholera epidemic, gutom, at karahansan.

May historians pa nga na nagsasabi na baka mas mataas pa—up to 600,000 o more. Pero ang conservative estimate, 200,000.

Imagine—10% ng population ng Pilipinas noon, namatay dahil sa giyera.

Ang Wakas ng Giyera

Noong Marso 23, 1901, nahuli si Emilio Aguinaldo sa Palanan, Isabela through a deception operation. Nag-oath of allegiance siya sa Estados Unidos at nag-call for end of resistance.

Pero hindi agad natapos ang labanan. May pockets of resistance pa rin sa Visayas at Mindanao.

Noong Hulyo 4, 1902, officially declared ng US government na tapos na ang war. Pero totoo—may sporadic fighting pa rin for several years, lalo na sa Moro areas ng Mindanao (Moro Rebellion, 1899-1913).

Ang Epekto Hanggang Ngayon

Kahit tapos na ang colonialism, nandito pa rin ang effects.

Wika

• English, second language natin. Ang Taglish, karaniwan. Maraming ginagamit na Ingles na salita.

Kultura

• American pop culture, dominant sa Pilipinas. Hollywood movies, American music, fast food chains (McDonald’s, KFC, Jollibee na influenced by US-style fastfood).

Edukasyon

• Ang education system natin, patterned sa American system.

Pulitika

• Presidential system natin, based on US government structure. Ang democracy natin, naimpluwensiyahan ng American ideals.

Ekonomiya

• Ang US, isa sa largest trading partners natin. May malalim na economic ties.

Military

• May Mutual Defense Treaty tayo with US (1951). Allies tayo sa military matters.

Migration

• Milyon milyong Pilipino ang nasa US dahil sa historical ties.

Balik Tayo sa Tanong

Bakit sinakop ng Estados Unidos ang Pilipinas?

Maraming dahilan—economic gain, military strategy, imperial ambition, racist ideology, perceived divine mission.

May violence, may resistance, may collaboration, may exploitation, may development.

Ang 48 years ng American rule, talagang malaki ang epekto sa Pilipinas na kilala natin ngayon. Ang impluwensya laganap talaga—sa wika, kultura, pulitika, ekonomiya.

Ngayon, independent na tayo. Pero ang legacy ng colonialism, nandito pa rin. Ang challenge—paano natin gagamitin ang kasaysayan na ito para magkaroon ng ginhawa? Paano natin i-pre-preserve ang Filipino identity kahit na merong globalization and malaking impluwensiya ng US?

Walang madaling sagot.

Pero bilang Pilipino, responsibilidad nating maintindihan kung paano tayo nakarating dito, para alam natin kung saan tayo pupunta.