Marunong ba ng Espanyol ang mga Pilipino?

Sinakop ng Espanya ang Pilipinas nang mahigit tatlong daang taon—tatlong siglo. Isipin mo, ang tagal noon. Akala mo marunong na tayong lahat mag-Espanyol, diba? Pero ang totoo—hindi. Kulang sa 1% lang ng mga Pilipino ngayon ang marunong mag-Espanyol. Bakit? Mahaba ang kwento.

Ang Maikling Sagot: Hindi

Mga 400,000 Pilipino lang (kulang sa 0.5% ng populasyon) ang marunong mag-Espanyol noong 2020. Kalahating milyon lang sa 110 milyong Pilipino. Sobrang liit, lalo na 333 taon tayo sa ilalim ng Espanya.

Ihalintulad mo sa Latin America—halos lahat ng bansa doon, Espanyol ang pangunahing wika. Mexico, Colombia, Argentina, Peru—lahat. Pero ang Pilipinas? Hindi. Bakit?

Bakit Hindi Kumalat ang Espanyol?

1. Konti lang ang Espanyol na Tumira Dito

Hindi katulad sa Latin America kung saan nagkaroon ng malaking migration ng mga Espanyol, sa Pilipinas, konti lang talaga ang mga settlers galing Espanya. Ang Espanya, mas nakatuon sa South America kasi mas maraming ginto, pilak, at yaman doon. Ang Pilipinas malayo, mahirap puntahan, hindi prayoridad.

Noong kasagsagan ng kolonisasyon ng Espanya, mga 4,000-6,000 peninsular Spaniards lang (galing mismo sa Espanya) ang nakatira sa Pilipinas. Ihalintulad mo sa milyun-milyong Pilipino noon.

2. Ang mga Misyonero, Local na Wika ang Ginamit

Ang mga paring Katoliko—Augustinians, Franciscans, Dominicans, Jesuits—sila ang naglaganap ng Kristiyanismo. Pero ang paraan nila, magturo sa lokal na wika—Tagalog, Cebuano, Ilocano, at iba pa.

Bakit? Mas praktikal. Kung gusto mong magconvert ng mga tao, kailangan mo silang maintindihan. Kaya ang mga pari, nag-aral ng lokal na wika. May mga doctrina pa sila—mga relihiyosong teksto na nakasulat sa Tagalog, Bisaya, at iba pa gamit ang alpabetong Romano.

Ito ang irony—ang mga kolonisador mismo, hindi nag-impose ng Espanyol sa masa. Kaya hindi kumalat.

3. Kulang ang Paaralan at Guro

Noong simula ng kolonyal na panahon, walang public school system. Ang edukasyon, limitado lang sa elite class—mga ilustrado, mga anak ng mayayamang pamilya. Sila lang ang nag-aaral sa eksklusibong paaralan na nagtuturo ng Espanyol.

Noong kalagitnaan ng ika-18 at ika-19 na siglo lang nagsimulang subukan na gawing mandatory ang Espanyol sa edukasyon. Pero tulad ng lahat ng pagtatangka sa kasaysayan ng Espanyol sa Pilipinas, mabagal at parang hindi talaga pinagtuunan ng pansin. Kulang pa rin ang mga guro, kulang ang materyales.

4. Mahirap Kontrolin ang Pilipinas

Geographically, archipelago tayo. Mahigit 7,000 isla. Mahirap kontrolin lahat. Kaya ang impluwensya ng Espanyol, concentrated lang sa mga sentrong urban—Maynila, Cebu, Iloilo. Sa mga rural areas, hindi gaano napupuntahan.

Mga Nagsasalita ng Espanyol: Sino Sila?

Noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo—kasagsagan ng paggamit ng Espanyol—tinatayang 10-14% ng populasyon ang nagsasalita ng Espanyol. Mukhang maliit pa rin, pero ibig sabihin 900,000 hanggang 1.2 milyong tao. Sino sila?

1. Ang klaseng ilustrado Ito ang edukadong elite—mga anak ng mayayamang pamilya, mga bureaucrats, mga propesyonal. Sila ang nag-aral sa mga unibersidad tulad ng University of Santo Tomas, Ateneo, University of San Carlos.

Ang pambansang bayani natin, si Jose Rizal, nagsulat ng Noli Me Tangere at El Filibusterismo sa Espanyol. Hindi dahil gusto niyang mag-Espanyol—kundi kasi ito ang wika ng edukadong klase noon. Kung gusto mong mabasa ng mga maimpluwensyang tao, Espanyol dapat.

2. Mga mestisong Espanyol Mga inapo ng asawahan ng Espanyol-Pilipino. May dugong Espanyol, kaya Espanyol ang unang wika nila.

3. Mga empleyado ng gobyerno Ang gobyerno, Espanyol ang wika. Kaya ang mga civil servants, kailangan marunong mag-Espanyol.

Pero ang karamihan ng mga Pilipino—ang mga magsasaka, mangingisda, manggagawa—hindi nila kailangan mag-Espanyol. Kaya hindi sila natuto.

Ang Pagdating ng Amerika: Simula ng Wakas (1898)

Noong 1898, tinalo ng Estados Unidos ang Espanya sa Spanish-American War. At officially, naging kolonya ng Estados Unidos ang Pilipinas.

Ang mga Amerikano, may agenda—Ingles, hindi Espanyol.

Aggressive na Pagpromote ng Ingles

Nagtatag ng pampublikong sistema ng edukasyon ang mga Amerikano. Libreng edukasyon para sa lahat. Pero ang medium ng pagtuturo—Ingles. Bawal magsalita ng lokal na wika sa silid-aralan. Parusa pa nga pag nahuli kang nag-Tagalog.

Noong 1901, dumating ang Thomasites—mahigit 500 gurong Amerikano. Nagturo sila ng Ingles sa buong bansa. Ang layunin—lumikha ng populasyong nagsasalita ng Ingles para mas madali ang pamamahala ng Amerika.

Propaganda Laban sa Espanyol

Ang mga Amerikano din, pinasama ang imahe ng Espanyol. Ang mensahe—Espanyol = pag-aapi, pagiging backward. Amerikano = kalayaan, progreso, modernidad.

Sa mga textbook ng kasaysayan, ang mga Espanyol, ipinakita bilang mga kontrabida. Ang mga Amerikano, ipinakita bilang mga tagapagligtas. (Ironic, kasi kolonisador din naman ang Amerika.)

Ang epekto? Nawalan ng prestihiyo ang Espanyol. Naging simbolo ng nakaraan, ng masamang panahon. Kaya ang mga magulang, gusto na ng mga anak nila, Ingles ang matuto, hindi Espanyol.

World War II: Ang Huling Suntok

Noong sinira ang Maynila habang sakop ng mga Hapones sa Second World War, ang sentro ng lenggwaheng Espanyol sa Pilipinas, nawasak.

Noong 1945, ang Maynila, isa sa pinaka-wasak na siyudad sa mundo. Ang Intramuros—sentro ng kulturang Espanyol—wasak. Ang mga aklatan, unibersidad, mga bahay ng mga pamilyang nagsasalita ng Espanyol—wala na.

Maraming nagsasalita ng Espanyol, namatay. Ang mga nakaligtas, nag-migrate o nagpalit na lang sa Ingles.

Ang 1987 na Konstitusyon: Opisyal na Pag-alis

Noong 1973, pansamantalang nawala ang Espanyol bilang opisyal na wika. Tapos binalik. Pero noong 1987 na Konstitusyon, final na—Espanyol, hindi na opisyal na wika.

Ang mga opisyal na wika ngayon—Filipino at Ingles lang. Espanyol, optional subject lang sa mga paaralan.

Chavacano: Ang Spanish Creole

Pero may twist. May wika tayong based sa Espanyol na buhay pa rin—Chavacano.

Ang Chavacano o Chabacano, grupo ng mga variety ng creole language na based sa Espanyol na sinasalita sa Pilipinas. Ang variety na sinasalita sa Zamboanga City, matatagpuan sa isla sa timog ng Mindanao, ang may pinakama maraming nagsasalita.

Ang Chavacano, halo ng bokabularyo ng Espanyol at grammar ng Pilipinas (mostly Bisaya). May mga 600,000-700,000 nagsasalita, karamihan sa Zamboanga City.

May mga varieties din sa Cavite (Caviteño) at Ternate (Ternateño), pero ang Zamboangueño ang pinakamaraming nagsasalita.

Ang Chavacano, medyo naiintindihan pa rin ng mga nagsasalita ng Espanyol. Ang mga nagsasalita ng Espanyol, nakakaintindi ng Chavacano, kahit hindi lahat.

Ang Zamboanga City, tinatawag pang “Asia’s Latin City” dahil sa heritage nilang Espanyol. May mga piyesta, may Spanish-style na arkitektura, may kulturang Hispanic.

Spanish Influence sa Filipino Languages

Kahit hindi tayo Spanish-speaking, nandito pa rin ang influence. Estimated 20-33% ng Tagalog words, galing sa Spanish.

Numbers:

  • Uno, dos, tres (isa, dalawa, tatlo)
  • Piso (peso)
  • Singkwenta (cincuenta/50)

Days of the week:

  • Lunes (Monday)
  • Martes (Tuesday)
  • Miyerkules (Wednesday)

Months:

  • Enero (January)
  • Pebrero (February)
  • Marso (March)

Mga karaniwang salita:

  • Kumusta (¿cómo está?)
  • Mesa (table)
  • Silya (silla/chair)
  • Bintana (ventana/window)
  • Kalsada (calzada/road)

May libu-libong salitang hiniram galing sa Espanyol na parte sa araw-araw nating pag-uusap. Hindi na natin napapansin, pero nandoon sila.

Ang Espanyol Ngayon: May Pagbabalik?

Ngayon, may bagong interes sa Espanyol sa mga kabataang Pilipino.

Bakit?

1. Mga oportunidad sa karera Ang industriya ng BPO, nag-ha-hire ng mga nagsasalita ng Espanyol. Mas mataas ang sahod kumpara sa regular na call center agents.

2. Pamana ng kultura May mga Pilipino na curious sa kasaysayan. Gusto nilang maintindihan ang ugat natin sa Espanyol.

3. Paglalakbay at migration Ang Espanya, popular na destinasyon para sa mga Pilipino—para magtrabaho, mag-aral, o mag-migrate. Ang Espanyol, mahalaga pag nandoon ka.

4. Pandaigdigang wika Ang Espanyol, ikalawang pinaka-sinasalitang wika sa mundo ayon sa bilang ng native speakers (mas konti lang sa Mandarin Chinese). Sinasalita sa mahigit 20 bansa. Kapaki-pakinabang sa mundo.

Mga Klase ng Espanyol sa Pilipinas

May Instituto Cervantes sa Maynila—nag-aalok ng mga kurso sa wikang Espanyol. May mga unibersidad din na nag-aalok ng mga programa sa Espanyol—UP, Ateneo, De La Salle.

Noong 2009, muling nagpakilala ang Kagawaran ng Edukasyon ng Espanyol bilang elective subject sa ilang pampublikong high schools. May mahigit 7,000 estudyante na nag-aaral.

Pero sa totoo lang, niche pa rin ito. Hindi mainstream. Karamihan ng mga Pilipino, prayoridad pa rin ang Ingles at Filipino.

Konklusyon

So, marunong ba ng Espanyol ang mga Pilipino? Ang sagot—generally, hindi.

333 taon ng kolonisasyon, pero kulang sa 1% lang ang nagsasalita ng Espanyol. Ano’ng ibig sabihin nito?

Una, ang pagkalat ng wika, hindi automatic. Hindi dahil kolonisador ka, kumalat na ang wika mo. Kailangan ng mga settlers, kailangan ng mga paaralan, kailangan ng motibasyon para sa mga lokal na tao na matuto.

Pangalawa, ang susunod na kolonisador (Amerika), mas aggressive sa patakaran sa wika. Ang Ingles, sa loob lang ng 50 taon, naging dominante. Mas maraming Pilipinong nagsasalita ng Ingles kaysa nagsalita ng Espanyol kailanman.

Pangatlo, ang pamana ng wika, hindi lang sa mga nagsasalita. Ang impluwensya ng Espanyol, nandito pa rin—sa mga salita natin, sa mga apelyido natin, sa kultura natin.

At pang-apat, ang wika, pwedeng mag-evolve sa creole (Chavacano). Kakaiba ang Pilipinas kasi may creole tayo based sa Espanyol—ang nagiisa sa Asya.

Kaya kahit hindi tayong bansang nagsasalita ng Espanyol, ang Espanyol, parte pa rin ng pagkakakilanlan natin. Parte ng kasaysayan. At sino ang makakaalam—baka sa hinaharap, lumaki ulit ang interes. Baka ang susunod na henerasyon, mas maraming mag-aral ng Espanyol para sa karera, para sa kultura, para maintindihan ang ugat.

Pero sa ngayon, ang katotohanan—Pilipino at Ingles ang nangingibabaw na mga wika. Ang Espanyol, alaala na lang mula sa nakaraan, napreserba sa Chavacano, sa mga hiram na salita, at sa mga natitirang bahagi ng kultura.

Similar Posts