Pasko sa Pinas: Ang Pinakamahabang Pasko sa Mundo

Sa ibang bansa, nagsisimula ang Pasko tuwing Nobyembre. Sa Pilipinas—September pa lang, tumutugtog na ang Christmas carols sa mall. Nakalagay na ang parol sa bintana. Kinukwento na ng lola kung anong handa niya sa Noche Buena.

Ang Christmas festivities sa Pilipinas, nasa buong Setyembre, Oktubre, at Nobyembre pa bago pa man mag-Disyembre. At opisyal na nagtatapos ito sa Epipaniya—ang paggunita sa pagbisita ng Tatlong Haring Mago—o sa Three Kings’ Day ng Enero. Apat na buwan. Minimum.

Walang ibang bansa na ganito. Ito ang pinakamahabang Christmas celebration sa buong mundo. At ang tanong—bakit? At bakit gusto pa nating pahabain?

Dahil sa “Ber” Months

Lahat nagsisimula sa isang simpleng pattern: September, October, November, December—lahat nagtatapos sa “-ber.” Para sa mga Pilipino, ang pagpasok ng Setyembre 1 ay parang may switch. Biglang nasa Pasko na tayo.

Simula Setyembre 1, nagsisimulang mag-decorate ang mga Pilipino sa mga bahay nila, habang ang mga department store at mall ay nagsisimulang mag-play ng Christmas carols. Hindi ito mandato ng gobyerno. Hindi ito kautusan ng simbahan. Kultural na impulse na lang ito—kolektibong paghihintay na nagsimula daan-taon na ang nakakaraan.

At para sa mga Pilipino, hindi ito sobra. Normal lang ito.

Kasaysayan: Bakit Naging Ganito

Para maintindihan ang Pasko ng Pilipino, kailangan nating balikan ang kolonisasyon ng Espanya.

Ang unang documented Christmas celebration sa Pilipinas nangyari noong Disyembre 1565 sa Fort San Pedro, Cebu—ilang sandali pagkatapos maitatag ni Miguel López de Legazpi ang unang permanenteng settlement ng Espanya dito. Mula noon, habang lumalakas ang Katolisismo sa bansa, lumalalim din ang tradisyon ng Pasko—hanggang sa naging sarili na natin ang pagdiriwang. Hindi kopya sa Espanyol, hindi kopya sa Amerikano—Pilipino na.

Sa paglipas ng panahon, ang mga katutubong paniniwala ay naghalo sa mga Kristiyanong gawi, nagbunga ng natatanging Filipino na expression ng kapistahan. At nang dumating ang mga Amerikano noong 1898, nagsimulang mahalo rin ang secular at commercial na elemento—ang Christmas cards, Christmas trees, Santa Claus, at mga English-language carols. Kaya ang Pasko ng Pilipino ngayon: halo ng Espanyol na tradisyon, Amerikanong influence, at sariling Pinoy na pagdiriwang.

Simbang Gabi: Ang Sikat na Tradisyon

Kung may isang tradisyon na sikat sa Pasko, iyon ang Simbang Gabi.

Siyam na araw na serye ng misa, nagsisimula sa Disyembre 16 at nagtatapos sa Christmas Eve. Tradisyonalang ginagawa bago sumikat ang araw—mga alas-kwatro ng umaga.

Saan nanggaling ang tradisyong ito? Nagsimula ang Simbang Gabi noong 1669 sa panahon ng kolonisasyon ng Espanya sa Pilipinas—isang praktikal na kompromiso para sa mga magsasakang nagsisimula nang magtrabaho bago sumikat ang araw. Nagmula ang tradisyon sa Espanya, kumalat sa Latin America, at dinala sa Pilipinas ng mga Mexican missionaries sa pamamagitan ng Manila galleon trade. Pero sa Pilipinas, naging sarili na nating kultura ito—malayo na sa pinagmulan.

Ang mga parol—ang star-shaped na lanterns—orihinal na ginamit para sindihan ang daan patungo sa simbahan ng mga pumupunta sa pre-dawn Mass. Kaya pala ganoon ang koneksyon ng parol sa Simbang Gabi—hindi lang dekorasyon, kundi literal na ilaw sa dilim.

At ang sikat na paniniwala: kapag nakumpleto mo ang lahat ng siyam na misa, maraming naniniwala na bibigyan ka ng espesyal na biyaya o matutupad ang iyong kahilingan. Isang paniniwalang naipasa na sa maraming henerasyon.

Pagkatapos ng bawat misa, ang amoy ng rice cakes na niluluto sa uling ang nagpupuno ng hangin—ang bibingka, malambot na rice cake na may asin na itlog at keso, at ang puto bumbong, purple sticky rice na sinisingaw sa kawayan—hindi mapaghihiwalay sa karanasan ng Simbang Gabi. Para sa marami, ito pa ang pinaka-inaabangan—ang mainit na bibingka sa kamay, nakatayo sa labas ng simbahan bago mag-liwanag.

Noche Buena at Media Noche

Ang kulminasyon ng lahat: ang Noche Buena ng Disyembre 24.

Pagkatapos ng huling misa ng Simbang Gabi sa Christmas Eve, nagtitipon ang mga pamilya sa kanilang mga tahanan para sa tradisyonal na handaan—kasama ang ham, lechon, pancit, lumpia, fruit salad, spaghetti, at keso de bola, depende sa rehiyon. Kumpleto ang pamilya. Puno ang mesa. Ang lahat ng nasa abroad, nakauwi na. Ito ang sandaling pinaka-inaabangan ng buong taon.

At hindi pa tapos. Sa Enero 1, may Media Noche pa. Ang handaan para salubungin ang Bagong Taon. Ang Christmas season, nagpapatuloy pa hanggang Enero.

Ang Balikbayan Box at 13th Month Pay

Hindi kumpleto ang kwento ng Pasko ng Pilipino kung hindi natin pag-uusapan ang ekonomiya nito.

Tuwing Pasko, dumarami ang mga remittance ng mga OFW. At kasama ng pera, dumarating ang balikbayan box. Ito ang malalaking kahon puno ng mga pinamili sa ibang bansa: sapatos, damit, tsokolate, pagkain. Hindi lang ito pakete. Ito pagmamahal na naibigay sa paraan ng mga bagay na hindi kaya bilhin sa Pilipinas.

Kasabay nito, ang 13th month pay. Ito ang mandatory benefit para sa lahat ng empleyado sa bansa, itinakda ng Presidential Decree No. 851 noong 1975 ni Ferdinand Marcos Sr. Karagdagang isang buwang sweldo, ibinibigay bago mag-Pasko. Para sa milyun-milyong pamilya, ito ang dahilan kung bakit may handa, may regalo, may bagong damit ang mga bata sa Noche Buena.

Bakit Gustong Paikliin?

May mga kritiko—pati ang simbahan mismo—na nagsasabing sobra na ang haba. Sinabi ng Catholic Church na ang liturgikal na season ng Pasko dapat lang obserbahan mula sa unang araw ng Advent hanggang sa Kapistahan ng Tatlong Hari.

Pero hinding-hindi mapipigilan ng kahit sinong opisyal ang Setyembre 1 na Christmas playlist sa SM.

At bakit pipigilan? Para sa mga Pilipinong nagtratrabaho sa ibang bansa nang buong taon, na malayo sa pamilya, ang apat na buwang Pasko ay hindi labis—kulang pa nga. Para sa mga pamilyang naghihintay ng uwi ng mahal sa buhay nila, ang bawat araw mula Setyembre ay countdown.

Ang Pasko sa Pilipinas—hindi lang tungkol sa commercialism at shopping. Tungkol din ito sa isang bagay na pinaka-mahalaga sa mga Pilipino: ang pamilya. Ang pagtitipon. Ang pagkakataong mapalapit ulit sa mga mahal mo sa buhay.