Masarap ba ang mga aso? (Dog Meat Trade sa Pilipinas)
Isipin mo—daan-daang libong aso. Sa bawat taon, ganoon karami ang kinakatay para sa karne nila sa Pilipinas.
Para sa karamihan sa atin, ang aso ay pamilya. Tapat, masaya, laging nandoon. Pero sa likod ng lahat ng dog videos at “aww” moments sa social media, may isang madilim na industriya na matagal nang gumagalaw sa anino—at karamihan sa atin, ayaw pang tanggapin na totoo ito.
Ito ang kwento ng dog meat trade sa Pilipinas.
Hindi Ito Tradisyon—Ito Ay Negosyo
Kapag nabanggit ang dog meat trade, madalas na ang unang reaksyon ay “parte ng kultura ‘yan.” May katotohanan doon—sa kasaysayan, may ilang indigenous groups sa Northern Luzon, kasama na ang ilang komunidad ng Igorot sa Benguet, na may kaugaliang kumain ng aso para sa ritwal at seremonya. Hindi ito araw-araw na pagkain. Maliit ang bilang, may malalim na kultural na konteksto.
Ang dog meat trade ngayon? Ibang klase na iyon. Imbestigasyon ng mga animal welfare groups ang nagpapakita na ang modernong trade na ito ay purong pang-negosyo—para kumita, hindi para sa tradisyon. Ginagamit lang ng mga traders ang label na “kultura” para itago ang operasyon nila.
Ang sentro ng lahat? Baguio City sa Benguet province. Natuklasan ng mga imbestigador ang hindi bababa sa 25 illegal na restaurant at 4 na slaughterhouse doon, kasama pa ang mga traders sa Laguna, Batangas, at Pangasinan. At malamang, mas marami pa ang hindi nadiskubre.
Paano Nangyayari ang Trade
Nagsisimula sa mga kalsada. Kinukuha ang mga stray dogs—pero hindi lang iyon. Maraming aso ang may collar pa rin sa leeg nang mahuli. May may-ari silang naghihintay sa kanila.
Pagkatapos, dinidinala ang mga aso papuntang hilaga—isang biyahe ng 6 oras o higit pa galing sa Laguna, Batangas, o Pangasinan papuntang Baguio. Pinipiga ang mga lata sa ilong nila bilang makeshift muzzle. Tinatali ang mga paa nila sa likod. Siniksikin sa truck o van, walang tubig, walang pagkain, sa ilalim ng tirik na araw.
Halos kalahati ng mga aso ang namamatay sa biyahe. Sa ilang kaso, umabot pa sa 90 porsyento. At ang pinakamasaklap: kahit patay na, tinatanggap pa rin sa slaughterhouse. Pinoproseso pa rin ang bangkay nila.
Sa destinasyon, mas malala ang hinaharap ng mga nakaligtas . Pinupukpok, hinihiwa ang lalamunan—minsan habang gising pa—at sinusunog ang balahibo gamit ang blowtorch. Lahat ng ito, sa madilim at maruming lugar, malayo sa mata ng publiko.
Mas Malaki Pa Kaysa Hayop Na Isyu: Ang Panganib sa Kalusugan
Ang dog meat trade ay hindi lang isyu ng hayop. Ito ay banta sa kalusugan ng tao.
Ayon sa National Meat Inspection Commission (NMIS), ang karne ng aso ay hindi inspected at hindi ligtas na kainin. Walang quality control, walang veterinary clearance. Ang mga asong pinakamadaling mahuli ay ang mga stray dogs—na madalas walang bakuna at may sakit na.
Pinaka-delikado? Rabies—isang nakamamatay na virus na wala pang lunas kapag lumabas na ang sintomas. Sa Pilipinas, humigit-kumulang 350 tao at 10,000 aso ang namamatay sa rabies bawat taon. Nakita ng mga mambabatas ang koneksyon nang isama nila ang pagbabawal sa dog meat trade sa Anti-Rabies Act ng 2007: hindi maaalis ang rabies sa bansa habang patuloy ang kalakalan na ito. Bukod pa rito, mataas din ang panganib ng salmonella, E. coli, leptospirosis, brucellosis, at hepatitis—lahat dokumentado sa mga pag-aaral tungkol sa dog meat consumption.
May Batas—Pero Nasaan Na?
Sa papel, malinaw ang batas. Ipinagbawal na ng Manila ang pagpatay ng aso para sa pagkain noong 1982. Naging national ban ito noong 1998 sa pamamagitan ng Animal Welfare Act (RA 8485). Pinalakas ng Anti-Rabies Act (RA 9482) noong 2007—minimum na 5,000 piso bawat aso at hindi bababa sa isang taon sa kulungan. Noong 2013, pinalakas pa ng RA 10631.
Batas na batas na. Hindi ito legal. Ang tanong lang—sino ang nagpapatupad?
Kulang ang resources ng law enforcement. Gumagalaw ang trade nang mabilis at patago. At ang resulta: kahit ilegal, patuloy pa rin—tinatantyang nagtatayo ng halos 200 milyong piso (mga $4 milyon) bawat taon. Para sa konteksto: noong Enero 2024, opisyal nang pinirmahan ng South Korea ang batas na nagbabawal sa dog meat trade—isang bansa kung saan mas matagal pang nakaugat ang kaugalian. Kung kaya nila, kaya rin natin.
Sa gitna ng lahat ng ito, may mga hindi sumusuko. Ang Animal Kingdom Foundation (AKF) ay nagtatayo ng sariling surveillance at raids, nakikipagtulungan sa PNP, Bureau of Animal Industry, at NMIS para mahuli at i-prosekuto ang mga traders. Kasama nila ang Philippine Animal Welfare Society (PAWS) at iba pang grupo na nagtatrabaho araw-araw para iangat ang isyung ito. Pero mas madali ang trabaho nila kung may backup mula sa lipunan.
Ano Ang Magagawa Natin?
Nakakatawa—o nakalulungkot—isipin: ayon sa isang 2024 survey ng Kantar Philippines, 94% ng mga Pilipinong household ay may alagang hayop—pinakamataas sa buong Southeast Asia. Meron tayo sa bahay na ina-adopt at inaalagaang parang bata. Pero sa ibang bahagi ng bansa, may mga truck na puno ng mga asong nakatali at walang tubig papunta sa slaughterhouse.
Ito ang problema. Kulang ang resources ng mga law enforcement agencies para aktibong hanapin at hulihin ang mga traders. Gumagalaw ang kalakalan nang patago—mabilis, palipat-lipat, at madalas nasa mga lugar na mahirap mapuntahan. At dahil mababa ang sahod ng maraming enforcer, hindi rin naman imposibleng may corruption na nangyayari. Pwede mong suportahan ang mga animal welfare groups sa donasyon o volunteering. At isang bagay na simple pero malaki ang epekto—kausapin ang mga tao sa paligid mo. Hindi lahat alam na ilegal ang dog meat trade, at mas kaunti pa ang nakakaalam ng mga detalye ng kalupitan nito.
Ang dog meat trade sa Pilipinas ay isang masamang kwento—pero hindi ito kwentong walang pag-asa.